Wikariusze parafii Rajsko

Wikariusz to pomocnik lub zastępca proboszcza w parafii.

Na przestrzeni wieków w naszej parafii posługę pełniło wielu wikariuszy. Najstarsza wzmianka o wikariuszach w Rajsku pochodzi z Liber Beneficiorum Archidiecezji Gnieźnieńskiej biskupa Jana Łaskiego, który pisał, że w roku 1506, w naszej parafii, byli wikariusze mieszkający obok szkoły, którą też zapewne mogli sami prowadzić. Biskup Łaski nie wymienia jednak ich imion. W dokumentach wizytacyjnych parafii Rajsko z roku 1605 wymieniony został wikariusz – ks. Marcin z Łowicza, na którego utrzymanie składało się istniejące w parafii Bractwo oraz mieszkańcy Warszewa, Trzęsowa i Marchwacza.
W dokumentach z XVIII w. odnajdujemy kilka tylko nazwisk księży wikariuszy pracujących w Rajsku.
Byli nimi:

♦ 1719 – ks. Kazimierz Marchwicki

♦ 1729 – ks. Michał Chmielewski

Pomiędzy rokiem 1744 a 1765 wspomina się o ,,zakonnikach czasem zatrudnianych do pomocy’’ przez ówczesnego proboszcza, z których imiennie znany jest tylko ks. Bartłomiej Brzoszczyński wymieniany w 1763 r.

Pomiędzy rokiem 1790 a 1813 wikariuszem był późniejszy proboszcz w Rajsku – ks. Wojciech Augustynowicz.

W wieku XIX parafia Rajsko zarządzana była głównie jednoosobowo przez kolejnych proboszczów. W dostępnych źródłach wskazać można jedynie na krótkie okresy, w których w naszym kościele pojawiali się księża do pomocy.

W czasie zarządzania parafią przez ks. Wojciecha Augustynowicza, można odnaleźć w księgach nazwiska wikariuszy, którzy wspomagali proboszcza pod koniec jego życia. Byli to:

♦ 1827 – ks. Walenty Bursztynowicz (wikariusz);
♦ 1827 - 1829  – ks. Daniel Magnuski (zastępca proboszcza)
♦ 1829  – ks. Franciszek Szaniawski (wikariusz);

Ciekawostką są również nazwiska księży, w większości zakonników z Kalisza, którzy pojawiali się w tamtym czasie w Rajsku do pomocy przy udzielaniu chrztów. Choć były to krótkie epizody, warto o nich wspomieć. Źródła wymieniają w tym charakterze następujących księży:  1824 - ks. Eleuteriusz Matuszewski OFM Ber. (kapelan); 1825 – ks. Jan Tylman;  1825 – ks. Dominik Łużyński OFMBer.; 1825 – ks. Paweł Ulman OFM Ref.;  1826 - ks. Walenty Olenderski OFM Ref.; 1826, 1827 – ks. Klemens Jux OFM Ref.; 1826, 1827 – ks. Liboriusz Rędzicki OFM Ref.;

W roku 1832, pod koniec życia proboszcza ks. Mateusza Bojarskiego, w Rajsku chrzcili: ks. Czesław Harwas OFM Bern.; 1832 ks. Serafin Baltazar Jastrzębski OFM Ber.;

Kolejnymi wikariuszami w Rajsku byli:

♦ 1833 ks. Marcin Grzybkiewicz

♦ 1834 ks. Michał Ziemecki

♦ 1833-1834 ks. Michał Ksawery Sienicki

♦ 1836 ks. Jan Brzóska

♦ 1836-1837 – ks. Augustyn Gajkowski

W kolejnych dekadach XIX w. brak jest informacji o tym, by w parafii Rajsko byli obecni wikariusze. Jedynie w latach 1897-1898, wymieniany jest jako rezydent, ówczesny wikariusz z Opatówka, ks. Stanisław Pawłowski, który zapewne wspomagał w obowiązkach chorego proboszcza ks. Romana Szlosmana.

W okresie międzywojennym XX w. o wikarego dla naszej parafii starał się nawet ks. Józef Mężnicki, ale bezskutecznie. Dopiero tuż przed wybuchem II wojny światowej do pracy w Rajsku, w szkole powszechnej, skierowani zostali kolejno:

♦ 1935 - ks. Józef Tomczyk (od czerwca do listopada)

♦ 1937 – ks. Zygmunt Mielcarek

♦ 1938 – ks. Henryk Kowal (zamordowany 18.11.1939 w zbiorowej egzekucji w lesie Mniszek, pomiędzy Grudziądzem a Świeciem)

♦ 1939 – ks. Ignacy Brzezik (więzień Dachau, zm. w 1942 r.)

W 1941 r. – tuż przed aresztowaniem ówczesnego proboszcza, ks. Szadkowskiego, z parafii udało się wyjechać wikariuszowi ks. Kazimierzowi Rakowskiemu, który przeżył wojnę w Gdańsku, jako robotnik.

Parafia Rajsko dopiero od drugiej połowy lat 50-tych XX w. miała przydzielonego na stałe księdza wikariusza.

Od 1956 r. aż do 2023 r. pracowali następujący wikariusze:

♦ 1956-1957 ks. Tadeusz Dunaj

♦ 1957-1960 ks. Kazimierz Kwiatkowski

♦ 1957-1960 ks. Stanisław Wilusz

♦ 1960-1964  ks. Józef Dudziński

♦ 1962-1963 ks. Ryszard Konstanciak

♦ 1966-1967 ks. Stanisław Adamus

♦ 1968-1971 ks. Stanisław Gołębiowski

♦ 1971-1972 ks. Stanisław Franciszek Strzeliński

♦ 1972-1973 ks. Józef Myszkiewicz

♦ 1973-1979 ks. Jarosław Włodarz

♦ 1978-1979 ks. Jarosław Kuś

♦ 1980-1983 ks. Zdzisław Wesołowski

♦ 1984-1987 ks. Jan Witkowski

♦ 1986             ks. Jan Wróblewski

♦ 1987-1989 ks. Jakub Piotrowski

♦ 1989-1992 ks. Ryszard Ryniec

♦ 1992-1994 ks. Ireneusz Powaga

♦ 1994-1996 ks. Maciej Jóźwiak

♦ 1997-2002 ks. Jarosław Materliński

♦ 2002-2005 ks. Sławomir Kosiński

♦ 2005-2009 ks. Paweł Mądrawski

♦ 2009-2012 ks. Maciej Borowicz

♦ 2012-2017 ks. Paweł Nasiadek

♦ 2017-2021 ks. Jędrzej Zaczyk

♦ 2021-2023 ks. Lucjan Kupiec – ostatni wikariusz w Rajsku

opracował: Mariusz Wałęsa

Bibliografia:

1. Akta Miasta Kalisza XVII-XVIII w.
2. Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej w Rajsku 1819-1922.
3. APK, Starostwo Powiatowe w Kaliszu 1918-1939, sygn. 24, k. 262 – własnoręcznie napisany życiorys ks. Stanisława Zaborowicz z listopada 1933 r.
4. Łaski Jan, Liber Beneficiorum Archidyecezyi Gnieźnieńskiej T. 2; oprac. Korytkowski Jan, Gniezno 1881 r.
5. Kaliszanin, nr 32-35, Kalisz 1886.
6. Kujawski Witold, Parafie Diecezji Włocławskiej, Włocławek 2018.
7. Kronika Parafii Rajsko 1945-2012.
8. Librowski S., Ofiary zbrodni niemieckiej spośród duchowieństwa diecezji włocławskiej 1939-1945, Włocławek 1947.
9. Małyszko Stanisław, Majątki Wielkopolski, T VI, Szreniawa 2000.
10. Miluśka-Stasiak Jadwiga, W kręgu miasteczka Róży Wiatrów. Gmina Opatówek wczoraj i Dziś, Opatówek 2011.
11. Pawlicki Eugeniusz, Rajsko 10 wieków wsi i parafii.
12. Rocznik Diecezji Kaliskiej 2004, Kalisz 2004
13. Rocznik Diecezji Kaliskiej 2016, Kalisz 2016
14. Schematyzmy Diecezji Włocławskiej 1826-1939.
15. Sobczyński Jan, Kronika Kościelna Kalisza, T. I, Kalisz 2023.
16. Sobczyński Jan, Kronika Kościelna Kalisza T. II, Kalisz 2024.
17. straty.pl
18. Wielkopolscy księża od XVIII do XX w., na www.wtg-gniazdo.pl